Projenin ihtiyacı
Susuz Belediyesi'nde akbil sistemi devreye alındıktan sonra ücret tarafı kayıt altına alınmıştı; ancak aracın kendisi hâlâ kayıtsız bir alandı. Belediyenin bu projeyle çözmek istediği üç konu vardı:
Araç filo dışına çıktığında görünmez oluyordu. Küçük bir beldede araçlar gün boyu merkezden uzakta çalışıyor. Bir aracın nerede olduğu, seferin nasıl gittiği ancak şoförle telefonla konuşularak öğrenilebiliyordu.
Olay sonrası elde görüntü yoktu. Araç içi bir tartışma, düşme veya hasar iddiasında yalnızca tarafların beyanı kalıyordu; belediyenin ne personelini ne yolcuyu haklı çıkaracak nesnel bir kaydı vardı.
Kapı bölgesi kör noktaydı. İniş-biniş sırasında kapı çevresinde olanlar, şoförün aynadan görebildiğiyle sınırlıydı.
Neden profesyonel araç içi DVR sistemi tercih edildi?
Toplu taşıma aracı, tüketici tipi bir araç kamerasının (dashcam) kaldıramayacağı koşullar dayatır: sürekli titreşim, geniş sıcaklık aralığı, kontakla birlikte kesilen besleme ve günün büyük kısmında kesintisiz kayıt. Bu yüzden Susuz'da da profesyonel araç içi DVR (mobil kayıt cihazı) mimarisi kuruldu — Gerede Belediyesi'nde çalışan sistemle aynı yapı. Kayıt tek bir kameranın içinde değil, araca sabitlenmiş merkezî bir kayıt cihazında tutuluyor; kameralar bu cihaza bağlı uçlar olarak çalışıyor. Böylece kanal sayısı artırılabiliyor, kayıt süresi disk kapasitesine göre planlanabiliyor ve tek bir kameranın arızası tüm kaydı kaybettirmiyor.
Sistemin genel yapısı
- Kamera katmanı: Araca iç ve dış kameralar konumlandırıldı; iç kameralar yolcu bölümünü ve kapı girişini, dış kameralar aracın çevresini ve manevra yönünü görüyor. Montaj noktaları, aracın titreşiminde görüntünün bozulmayacağı sert yüzeyler üzerinden seçildi.
- Kayıt katmanı: Tüm kanallar araçtaki DVR kayıt cihazında birleşiyor. Cihaz aracın elektriğinden besleniyor, kontak durumuna göre kayda başlayıp güvenli şekilde kapanıyor; ani kesintide dosya bozulmuyor.
- İzleme katmanı: Sürücü konsolundaki monitör tüm kanalları bölünmüş ekranda gösteriyor. Şoför kapı bölgesini ve manevra yönünü aynaya ek olarak ekrandan da görüyor.
- Uzaktan erişim katmanı: Kayıt cihazı merkezle bağlantılı çalışıyor; araçların canlı görüntüsüne hem telefondan hem merkezdeki bilgisayardan ulaşılabiliyor.
Canlı izleme: mobil uygulama ve merkez sunucu
Susuz için projenin belirleyici tarafı buydu: araçlar merkezden uzakta çalıştığı için sistem sadece "sonradan bakılan bir kayıt" olarak kurulmadı, anlık izleme yeteneğiyle birlikte kuruldu. İki erişim yolu var:
- Mobil uygulama (APK): Yetkili personel kendi telefonuna kurulan uygulamadan araçların canlı kamera görüntüsünü açabiliyor. Sahadaki bir yetkili, merkeze dönmeden aracın o anki durumunu görebiliyor.
- Merkezdeki sunucu yazılımı: Belediye merkezinde sunucu üzerine kurulu izleme programı var. Bilgisayardan hem canlı görüntüye hem geçmiş kayıtlara erişiliyor, birden fazla aracın kanalları tek ekranda bir arada izlenebiliyor.
Yorumumuz: merkezden uzakta çalışan küçük filolarda canlı izlemenin değeri, sürekli izleme değil ihtiyaç anında gecikme olmamasıdır. Bir ihbar geldiğinde aracın durumu saniyeler içinde görülüyor; aracın merkeze dönmesini beklemek gerekmiyor.
Kaydın denetlenebilir olması
Görüntüler tarih ve saat bilgisiyle saklandığı için, bir şikâyet veya hasar iddiası geldiğinde ilgili zaman aralığı doğrudan bulunup izlenebiliyor. Kayıt yalnızca yetkili personel tarafından ve yalnızca ihtiyaç duyulan olay için görüntüleniyor; sistem sürekli gözetim aracı olarak değil, gerektiğinde başvurulan bir kayıt kaynağı olarak konumlandırıldı. Bu, hem yolcunun hem personelin mahremiyeti açısından bilinçli bir tercihti.
Sağlanan fayda
- Araç merkezden uzaktayken de görünür. Canlı izleme sayesinde aracın durumu telefondan veya merkezden anında kontrol edilebiliyor.
- İhtilaflar beyanla değil görüntüyle çözülüyor. Araç içi olay, hasar ve şikâyet iddialarında nesnel kayda başvuruluyor.
- Kapı ve manevra kör noktası kapandı. Şoför iniş-biniş bölgesini ekrandan da görüyor; doğrudan bir güvenlik kazancı.
- Personel de korunuyor. Haksız suçlamalara karşı sürücünün elinde de kayıt var; sistem tek taraflı bir denetim aracı değil.
- Araç şartlarına dayanıklı kurulum. Titreşim, sıcaklık ve kontak kaynaklı besleme kesintisi hesaba katılarak profesyonel DVR mimarisi kullanıldı.
Akbil sistemiyle birlikte çalışması
Kamera sistemi, aynı filoda çalışan Susuz akbil sisteminin tamamlayıcısı olarak kuruldu. Akbil tarafı "hangi kart hangi araçta hangi saatte geçti" sorusunu, kamera tarafı ise "o sırada araçta ne oldu" sorusunu cevaplıyor. İkisi bir arada olduğunda belediye bir olayın hem işlem kaydına hem görüntüsüne aynı zaman damgasıyla ulaşabiliyor.