İnternetsiz Çalışan Akbil Sistemi — Sinyal Yokken de Tahsilat Durmaz
Güncelleme: 08.08.2026 · Teknik içerik: SoleAkbil Mühendislik Ekibi
İnternetsiz çalışan akbil sistemi, otobüs validatörünün sunucu bağlantısı kesildiğinde bile kart okumaya ve ücret düşmeye devam ettiği bir elektronik ücret toplama sistemi (EÜTS) mimarisidir. Sole Akbil'de fiziksel Mifare kart geçişleri hiçbir zaman internete muhtaç değildir: işlem yerelde anında işlenir, kuyruğa alınır, bağlantı geldiğinde otomatik senkronlanır.
Neden Bu Kadar Önemli?
Türkiye'de toplu taşıma hattı her zaman şehir merkezinden geçmez. Tünel, viyadük, kırsal köy hattı, dağ yolu, yoğun saatlerde tıkanan baz istasyonu — hepsi sinyalin kesildiği gerçek noktalardır. Sunucuya bağımlı çalışan sistemlerde bu, tahsilatın durması demektir. Şoför ya yolcuyu bedava alır ya da kapıda bekletir; her iki durumda da işletme para ve itibar kaybeder.
Sole Akbil bu sorunu bir "yedek plan" olarak değil, mimarinin merkezine koyarak çözer. Validatör, internetin var olduğunu hiçbir zaman varsaymaz.
Offline Modda Neler Çalışır, Neler Online İster?
| Mifare Kart (fiziksel kent kartı) | Tam offline çalışır. Bakiye düşümü online/offline fark etmeksizin her zaman yerelde ve anında yapılır; işlem kuyruğa alınıp bağlantı gelince otomatik senkronlanır. |
|---|---|
| Kart bakiye yükleme (validatör üzerinden) | Offline çalışır. Yükleme yerelde karta işlenir, senkronda merkezi deftere yazılır. |
| NFC Telefon (HCE) | Online çalışır. Fiziksel kartın kriptografik anahtarı telefonda taklit edilemediği için doğrulama sunucu üzerinden yapılır. |
| QR Bilet | Online çalışır. Bilet okutulduğu anda tüm sistemde geçersiz kılınması gerektiği için merkezi doğrulama şarttır. |
| EMV Kredi Kartı | Online çalışır. Banka/ödeme kuruluşu onayı gerektirir. |
Yani hattınızda sinyal kesildiğinde kent kartlı yolcular hiç etkilenmez; telefon NFC ve QR bilet ise bağlantı döndüğünde tekrar devreye girer.
Offline Çalışırken Mali Doğruluk Nasıl Korunuyor?
Bu, offline sistemlerin klasik zayıf noktasıdır: cihaz internetsizken aktarma indirimi, aylık abonman limiti veya doğum günü indirimi gibi kuralları tam olarak bilemez. Sole Akbil bunu iki katmanlı çözer:
- Validatör offline'da işlemi taban ücretle işler ve yolcu bekletilmez.
- Bağlantı geldiğinde sunucu, senkronlanan işlemi geriye dönük olarak yeniden hesaplar; aktarma indirimi, geçiş hakkı limiti, doğum günü/resmi tatil indirimi neyse doğru tutarı hesaplayıp değiştirilemez deftere (ledger) işler.
Sonuç: cihaz offline çalışsa bile gün sonu raporundaki rakam doğrudur. Mali doğruluk internete bırakılmaz.
Ücret Hesabı Neden Her Zaman Sunucuda?
Offline çalışmak, "cihaz ne derse o" demek değildir. Ledger'a yazılan ücret her zaman sunucunun hesapladığı tutardır; cihazın beyanı asla doğrudan gelir olarak kabul edilmez. Bu sayede validatör uygulaması tersine mühendislikle (decompile) incelense bile sahte işlem üretilemez, tarife manipüle edilemez.
Senkron Sonrası Denetim: Offline Anomali Takibi
Offline çalışmanın açık bırakabileceği tek kapı, senkron sırasında ortaya çıkan tutarsızlıklardır. Sole Akbil bunları görmezden gelmez, ayrı raporlarda listeler:
- Offline Geçiş Anomalileri Raporu — senkron sırasında tespit edilen tutarsızlıklar.
- Klon Şüphesi Raporu (R16) — aynı kartın 120 saniye içinde farklı cihazlarda kullanılması gibi fiziksel olarak imkânsız durumlar.
- Şüpheli cihaz saati tespiti — cihaz saatinin oynanması durumunda uyarı.
- Başarısız İşlemler Raporu — 12 farklı red nedeniyle reddedilen geçiş/yükleme denemeleri.
Ayrıca 5 dakika veri göndermeyen cihaz panelde otomatik "Offline" işaretlenir; arızayı gün sonunda değil, o anda görürsünüz.
Sole Akbil vs. Sunucu Bağımlı Sistemler
| Durum | Sole Akbil | Sunucu bağımlı geleneksel sistemler |
|---|---|---|
| Kent kartla geçiş | Kesintisiz devam eder | Genellikle durur veya doğrulanamaz |
| Bakiye düşümü | Yerelde anında | Sunucu yanıtı beklenir |
| İndirim/abonman kuralları | Taban ücret + senkronda geriye dönük düzeltme | Çoğunlukla uygulanamaz |
| Kayıp işlem riski | Kuyruk + idempotent senkron (çift düşme/kayıp yok) | Bağlantıya bağlı |
| Kesinti sonrası denetim | Offline anomali + klon raporu | Genelde yok |
Karşılaştırma, sunucu bağımlı mimarilerin genel çalışma prensibine dayanır; belirli bir firma ürününü tanımlamaz. Sole Akbil tarafındaki özellikler kendi geliştirme ve saha dokümantasyonumuzdan alınmıştır.
Kimler İçin Kritik?
- İlçe ve kırsal belediyeler — köy hatlarında sinyal sürekliliği yoktur.
- Minibüs ve dolmuş kooperatifleri — kooperatif kart sistemi için tahsilat kaybı doğrudan şoför geliridir.
- Özel halk otobüsü işletmecileri — hat bazlı hasılat takibinde tek bir kayıp gün mutabakatı bozar.
- Servis ve personel taşıma firmaları — OSB ve şantiye güzergâhlarında kapsama sık zayıflar.
Daha fazlası için: validatör yazılımı mimarisi, merkezi yönetim paneli ve EÜTS nedir? sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İnternet olmadan kart okutma ve bakiye yükleme yapılabilir mi?
Evet. Sole Akbil Otobüs Validatörü, internet kesilse bile Mifare kart okutma ve karta bakiye yükleme işlemine kesintisiz devam eder. İşlem yerelde anında işlenir, kuyruğa alınır ve bağlantı geldiğinde otomatik senkronlanır.
Offline çalışırken indirimler ve abonman limitleri uygulanır mı?
Validatör offline'da işlemi taban ücretle işler, yolcuyu bekletmez. Bağlantı geldiğinde sunucu işlemi geriye dönük yeniden hesaplar; aktarma indirimi, geçiş hakkı limiti, doğum günü ve resmi tatil indirimi doğru tutarla deftere işlenir. Mali doğruluk korunur.
Bağlantı koptuğunda bakiye iki kez düşer mi?
Hayır. Bakiye işlemleri sunucuda atomik ve idempotent yürütülür; aynı işlem tekrar gönderilse bile bir kez işlenir. Çift düşme veya kayıp yükleme oluşmaz.
NFC telefon ve QR bilet neden offline çalışmıyor?
Fiziksel Mifare kartın kriptografik anahtarı telefonda taklit edilemediği için NFC (HCE) geçişleri sunucu doğrulaması ister. QR bilet ise tek kullanımlıktır ve okutulduğu anda tüm sistemde geçersiz kılınması gerektiğinden merkezi doğrulama şarttır.
Cihazın internetinin kesildiğini nereden anlarım?
Panel, 5 dakika veri göndermeyen cihazı otomatik olarak "Offline" işaretler. Ayrıca Cihaz Takip Raporu ile filodaki tüm cihazların anlık durumunu görürsünüz.
Offline dönemde sahtecilik riski artar mı?
Hayır. Ücret hesabı her zaman sunucuda yapıldığı için cihazın beyanı doğrudan gelir sayılmaz. Ayrıca senkron sonrası Offline Geçiş Anomalileri ve Klon Şüphesi (R16) raporları tutarsızlıkları ayrıca listeler.
Hattınızda Sinyal Sorunu Var mı?
Güzergâhınızı anlatın, offline senaryonuzu birlikte planlayalım.