EÜTS Seçim Rehberi — Ücret Toplama Sistemi Alırken Sorulması Gereken 10 Soru
Güncelleme: 08.08.2026 · Teknik içerik: SoleAkbil Mühendislik Ekibi
Bu rehber, elektronik ücret toplama sistemi (EÜTS) alacak belediye, kooperatif ve işletmecilerin karar öncesi sorması gereken soruları, maliyeti oluşturan kalemleri ve şartnameye yazılması gereken maddeleri toplar. Amaç, sistemleri özellik listesi üzerinden değil, işletme riski üzerinden karşılaştırabilmenizdir.
Önce Doğru Soruyu Sorun
EÜTS teklifleri genellikle uzun özellik listeleriyle gelir ve hepsi birbirine benzer. Ama sahada fark yaratan, listede yazan özelliklerin sayısı değil; kötü gün senaryolarında sistemin nasıl davrandığıdır: sinyal kesildiğinde, kart kopyalandığında, personel hata yaptığında, denetim geldiğinde.
Aşağıdaki 10 soru tam olarak bunu ölçmek için hazırlanmıştır. Değerlendirdiğiniz her firmaya aynı soruları sorun ve cevapları yan yana koyun.
10 Soru
| # | Soru | Neden kritik? |
|---|---|---|
| 1 | İnternet kesildiğinde kart geçişi ne oluyor — reddediliyor mu, yerelde işleniyor mu? | Tünel, kırsal hat ve zayıf sinyal Türkiye gerçeğidir. "Reddedilir" cevabı, her kesintinin doğrudan tahsilat kaybı olduğu anlamına gelir. |
| 2 | Offline çalışırken indirim ve abonman limitleri nasıl hesaplanıyor? | Bazı sistemler offline'da indirimleri hiç uygulayamaz. Senkronda geriye dönük düzeltme yapılıp yapılmadığını sorun. |
| 3 | Ücret nerede hesaplanıyor — cihazda mı, sunucuda mı? | Cihazda hesaplanan ücret, cihaz kırıldığında manipüle edilebilir. Sunucu tarafı hesap, gelir güvenliğinin temelidir. |
| 4 | Bir işlem kaydı sonradan silinebiliyor mu? | Değiştirilebilir kayıt, denetimde savunulamaz. "Değiştirilemez işlem defteri (ledger)" kullanılıp kullanılmadığını sorun. |
| 5 | Başka bir kurumun kartı sizin cihazınızda çalışır mı? | İşletmeye özel şifreli kart anahtarı yoksa, piyasadan alınan boş kart sisteme sokulabilir. |
| 6 | Kopyalanmış kart tespit ediliyor mu? Nasıl? | Tespit yoksa klon kart aylarca fark edilmeden gelir kaybettirir. Somut mekanizma isteyin (ör. aynı kartın kısa sürede farklı cihazlarda görülmesi). |
| 7 | Kaç hazır rapor var? Excel/PDF çıktısı ve otomatik e-posta desteği var mı? | Rapor yoksa personeliniz her ay Excel'de tablo kurar. Meclis, denetim ve muhasebenin ayrı formatlar istediğini unutmayın. |
| 8 | Kaç geçiş yöntemi destekleniyor? Sonradan eklemek ek donanım gerektiriyor mu? | Kart, telefon NFC, QR ve kredi kartı ayrı cihaz gerektiriyorsa toplam maliyet katlanır. |
| 9 | Personel yetkileri ne kadar detaylı sınırlanabiliyor? Denetim izi var mı? | Tek admin rolü, iç kontrol açısından zayıflıktır. Menü bazlı izin ve "kim ne değiştirdi" kaydı sorun. |
| 10 | Hangi kişisel veriler toplanıyor ve saklanıyor? | KVKK açısından en güvenli veri, hiç toplanmayan veridir. TCKN ve doğum yılı gerçekten gerekli mi, sorgulayın. |
Sole Akbil Bu Sorulara Nasıl Cevap Veriyor?
| 1-2 | Fiziksel kart geçişleri tam offline çalışır; senkronda sunucu indirim ve limitleri geriye dönük hesaplayıp doğru tutarı deftere yazar. |
| 3-4 | Ücret her zaman sunucuda hesaplanır; tüm hareketler değiştirilemez ledger'a yazılır, silinemez. |
| 5-6 | İşletmeye özel şifreli kart anahtarı (yabancı kart "Tanımsız Kart" olarak reddedilir) + Klon Şüphesi Raporu (R16): aynı kart 120 saniyede farklı cihazlarda görülürse otomatik yakalanır. |
| 7 | 22 hazır rapor, Yazdır/PDF/Excel çıktısı, SMTP ile otomatik e-posta zamanlaması. |
| 8 | Mifare kart, NFC telefon, QR bilet ve EMV kredi kartı — dört yöntem tek validatörde. |
| 9 | Menü bazlı ince taneli izin + PC/mesai saati kısıtı + Kullanıcı Hareket Raporu (denetim izi). |
| 10 | T.C. kimlik numarası toplanmaz, doğum yılı saklanmaz (kartta yalnız gün-ay), kart UID'leri tüm ekranlarda maskelidir. |
Maliyeti Oluşturan Kalemler
EÜTS'nin sabit bir liste fiyatı yoktur. Teklifleri karşılaştırırken şu kalemlerin hepsinin teklifte olduğundan emin olun:
- Validatör donanımı — araç sayısı kadar; montaj dahil mi, ayrı mı?
- Merkezi yazılım — tek seferlik lisans mı, abonelik mi? Sunucu maliyeti dahil mi?
- Kart ve QR bilet basımı — sarf kalemi, yolcu sayısına bağlı.
- SIM/veri hattı — cihaz başına aylık gider.
- Dolum istasyonu / gişe donanımı — USB kart okuyucu, masaüstü yükleme istasyonu.
- Eğitim ve devreye alma — şoför ve gişe personeli eğitimi.
- Bakım ve destek — garanti sonrası yıllık gider.
Yalnız donanım fiyatına bakarak yapılan karşılaştırma yanıltıcıdır; toplam sahip olma maliyetini (3-5 yıllık) hesaplayın.
Şartname Kontrol Listesi
İhale veya teklif şartnamesi hazırlıyorsanız, aşağıdaki maddeleri açıkça yazmanız teklifleri karşılaştırılabilir kılar:
- Fiziksel kart geçişlerinin internet bağlantısı olmadan çalışması ve bağlantı gelince otomatik senkronlanması zorunludur.
- Ücret hesaplaması sunucu tarafında yapılmalı; cihaz beyanı doğrudan gelir kabul edilmemelidir.
- Tüm gelir kaydı değiştirilemez bir işlem defterine dayanmalı; kayıt silme/düzenleme mümkün olmamalıdır.
- Sistem işletmeye özel şifreli kart anahtarı kullanmalı; yetkisiz kart reddedilmelidir.
- Klon kart tespit mekanizması ve raporu bulunmalıdır.
- En az 20 hazır rapor, Excel/PDF çıktısı ve tarih aralığı filtresi sunulmalıdır.
- Menü bazlı yetkilendirme ve denetim izi (kim ne değiştirdi) bulunmalıdır.
- Gün sonu için benzersiz numaralı, dondurulmuş Z raporu üretilmelidir.
- Kişisel veri asgari düzeyde toplanmalı; UID maskeleme uygulanmalıdır.
- Tarife ve ayar değişiklikleri uzaktan, tüm filoya dağıtılabilmelidir.
Ölçeğinize Uygun Firmayı Seçmek
Sektörde iki farklı oyuncu tipi vardır ve ikisi de sizin için doğru olmayabilir:
- Kurumsal ölçekli çözümler — büyükşehir ihalelerine göre tasarlanmıştır. Teknik olarak güçlüdür ama ilçe belediyesi veya kooperatif için süreç ağır, maliyet yüksek, esneklik düşük olur.
- Yerel/küçük çözümler — hızlıdır ama çoğu zaman offline mimari, ledger, klon tespiti gibi kritik katmanlardan yoksundur; denetim geldiğinde zorlanırsınız.
Sole Akbil bilinçli olarak bu ikisinin arasında konumlanır: büyükşehir ölçeğinde beklenen teknik yetkinliği (offline-first mimari, değiştirilemez ledger, 22 rapor, klon tespiti, KVKK'ye duyarlı tasarım), küçük ve orta ölçekli işletmecinin bütçesi ve kurulum hızıyla sunar.
Bu rehber genel bir değerlendirme çerçevesidir ve hiçbir firmayı adıyla karşılaştırmaz. Sole Akbil'e ilişkin maddeler kendi geliştirme ve saha dokümantasyonumuza dayanır; diğer sistemlere ilişkin ifadeler mimari yaklaşımların genel prensiplerini tanımlar.
Devamı: EÜTS nedir? · sık sorulan sorular · uygulama projelerimiz
Sık Sorulan Sorular
Elektronik ücret toplama sistemi firmaları arasında nasıl seçim yapmalıyım?
Özellik listesi yerine kötü gün senaryolarını sorun: internet kesildiğinde geçiş ne oluyor, ücret nerede hesaplanıyor, kayıt silinebiliyor mu, klon kart tespit ediliyor mu, kaç hazır rapor var, personel yetkisi ne kadar sınırlanabiliyor. Aynı 10 soruyu her firmaya sorup cevapları yan yana koyun.
EÜTS maliyeti neye göre değişir?
Validatör donanımı (araç sayısı kadar), merkezi yazılım lisansı/aboneliği, kart ve QR bilet basımı, cihaz başına SIM/veri hattı, gişe donanımı, eğitim-devreye alma ve garanti sonrası bakım. Yalnız donanım fiyatına bakmak yanıltıcıdır; 3-5 yıllık toplam sahip olma maliyetini hesaplayın.
Şartnameye mutlaka yazılması gereken maddeler neler?
Offline kart geçişi, sunucu tarafı ücret hesabı, değiştirilemez işlem defteri, işletmeye özel şifreli kart anahtarı, klon tespit raporu, en az 20 hazır rapor, menü bazlı yetki ve denetim izi, benzersiz numaralı dondurulmuş Z raporu, UID maskeleme ve uzaktan tarife dağıtımı.
Küçük bir belediye için büyük firma çözümü uygun mu?
Kurumsal ölçekli çözümler büyükşehir ihalelerine göre tasarlandığı için ilçe belediyesinde süreç ağır, maliyet yüksek ve esneklik düşük olabilir. Buna karşılık çok küçük çözümler offline mimari, ledger ve klon tespiti gibi kritik katmanlardan yoksun olabilir. Ölçeğinize uygun teknik derinliği arayın.
Sistemi sonradan büyütebilir miyim?
Bulut tabanlı bir panelde araç ve cihaz ekleme merkezi olarak yapılır; yeni cihazlar eşleştirme koduyla tanımlanır ve tarife ayarları uzaktan dağıtılır. Şartnameye "filo genişletmede ek lisans/sunucu maliyeti" maddesini eklemeyi unutmayın.
Şartnamenizi Birlikte Gözden Geçirelim
İhale veya teklif şartnamenizi paylaşın, teknik maddeleri birlikte netleştirelim.