Projenin ihtiyacı
Gerede Belediyesi, şehir içi toplu taşımada tamamen nakde dayalı bir düzenle çalışıyordu ve bu düzen üç noktada zorluyordu. Para takibi: gün sonunda elde yalnızca kasa parası oluyor, o paranın hangi hattan, hangi araçtan ve kaç yolcudan geldiği kayıtlı olmuyordu — hat ve tarife kararları veriye değil tahmine dayanıyordu. Şoför kaynaklı hatalar: şoför aynı anda hem sürüyor, hem ücret alıyor, hem para üstü veriyor, hem de indirimli/öğrenci tarifesini kendi gözüyle ayırmaya çalışıyordu; yoğun saatte bu kaçınılmaz olarak yanlış tahsilat ve tartışmaya dönüşüyordu. Operasyonel kaos: bozuk para, araçtan para toplama, sayım ve kasa mutabakatı ciddi bir personel ve maliyet yüküydü.
Aynı dönemde araçlarda güvenlik ve denetim için görüntü kaydı ihtiyacı da gündemdeydi; iki ihtiyacın aynı filo üzerinde tek projede çözülmesi gerekiyordu.
Neden akbil sistemi tercih edildi?
Akbil sistemi bu üç sorunu tek bir mimariyle çözdüğü için seçildi. Temel mantık: para artık araçta toplanmaz, kartın içine merkezden yüklenir. Yolcu bakiyesini belediyenin yükleme noktalarından kartına yükler; araçta kartını okuttuğunda ücret kart tipine göre (tam/öğrenci/indirimli) otomatik hesaplanır ve sesli uyarıyla teyit edilir. Şoförün ücret belirleme, para alma veya indirim kararı verme rolü tamamen kalkar.
Bu tek değişiklik zincirin tamamını değiştiriyor: para tek noktada toplandığı için sayım ve mutabakat tek noktaya iniyor, tarife merkezden tanımlandığı için araçta yanlış ücret uygulanamıyor, indirim hakkı kartta tanımlı olduğu için tartışma konusu olmaktan çıkıyor.
Sistemin genel yapısı
- Araç katmanı: Her araca Sole akbil validatörü monte edildi; kartı okur, ücreti uygular, bakiyeyi günceller. İnternet kesilse bile çalışmaya devam eder, bağlantı gelince otomatik senkronlanır.
- Yükleme katmanı: Belirlenen yükleme/satış noktalarında bakiye yüklenir, yeni kart basılır, kayıp kart iptal edilir — para akışının tek giriş kapısı burasıdır.
- Merkez katmanı: Tüm araçlardan gelen veri SIM interneti üzerinden merkezi yazılıma akar; tarife, raporlama, kart yönetimi ve mutabakat tek panelden yürütülür.
Aynı kurulumda araç içi ve dış kameralar da devreye alındı. Yorumumuz: akbil ve kamera sisteminin tek seferde, tek ekiple kurulması hem maliyeti hem araç başına montaj süresini düşüren doğru bir tercihti.
Her işlemin izlenebilir olması
Hangi kart, hangi araçta, hangi saatte, hangi tarifeden geçti — hepsi tek tek kayıtlı; bakiye yüklemeleri de öyle. Kayıtlar sonradan değiştirilemeyen bir işlem defteri (ledger) mantığıyla tutulduğu için rapordaki gelir, tek tek geçişlerin toplamıdır. Böylece gelir mutabakatı doğrulanabilir bir veriye dönüşüyor; belediye geçişleri plaka ve şoför bazında raporlayıp hat performansını gerçek sayılarla değerlendirebiliyor.
Sağlanan fayda
- Kayıp-kaçak ortadan kalktı: Ücret tahsilatı nakitsiz ve tamamen kayıtlı hale geldi.
- Şoförün yükü kalktı: Para alma, para üstü verme ve indirim kararı şoförün sorumluluğundan çıktı; sürüş güvenliği de bundan olumlu etkilendi.
- Operasyonel maliyet düştü: Araç araç para toplama, sayım ve kasa mutabakatı yükü tek merkeze indi.
- Karar verilebilir veri oluştu: Hat/sefer/saat bazında gerçek yolcu ve gelir verisi, tarife ve sefer planlaması için kullanılabilir hale geldi.
- Sosyal politika uygulanabilir oldu: Öğrenci ve indirimli tarifeler kartın kendisinde tanımlı olduğu için hakkı olan herkes hakkını, sadece hakkı olan kişi kullanıyor.
Aynı filoda ayrıca araç içi ve dış kamera sistemi de kuruldu — bkz. Gerede Belediyesi Kamera Sistemi.
Kartın ulaşımın ötesine taşınabilmesi
Kurulan altyapı, kartı bir kent kartına dönüştürmeye baştan uygun: aynı kart spor salonu ve yüzme havuzu girişlerinde, belediye yemekhanelerinde, kütüphane üyeliğinde ve kültür merkezi etkinliklerinde de kullanılabilir. Vatandaş tek kart taşır, belediye tüm hizmet kullanımını aynı panelden görür. Yeni bir hizmet eklemek için kartların değiştirilmesi gerekmez — mevcut kart tanımlanır.
Kart tasarımları
Gerede Belediyesi için tasarlanan şehir içi minibüs kartları. Kart tipi görsel olarak da ayrışıyor; böylece hem yolcu hem denetim ekibi kartı bakışta tanıyabiliyor.
