Projenin ihtiyacı
Çankırı'nın Kurşunlu ilçesinde toplu taşıma az sayıda araçla, uzun mesafeli ve gün içinde yoğunluğu belirgin şekilde değişen bir yapıda yürütülüyor. Belediyenin karşılaştığı sorunlar bu yapıdan doğuyordu:
Az araçla çalışan bir hatta her sefer kritiktir. Filo küçük olduğunda boş giden tek bir sefer bile bütçede hissedilir. Ancak nakit sistemde hangi seferin boş gittiği ölçülemediği için, sefer saatlerini düzenlemek mümkün değildi.
Kırsal hatlarda bağlantı kesintisi olağandır. Ücret toplamayı sunucuya bağımlı kılan bir çözüm, şebekenin zayıfladığı her noktada hattı durdururdu. Bu kabul edilebilir bir risk değildi.
Araç içi alan dardı. Cihazın şoförün görüş açısını, vites ve el freni hareket alanını veya yolcu geçişini engellememesi gerekiyordu — bu, sahada çözülmesi gereken fiziksel bir kısıttı.
Neden akbil sistemi tercih edildi?
Kurşunlu'da belirleyici olan, sistemin bağlantısız da çalışabilmesiydi. Sole akbil sisteminde geçiş kararı araçtaki cihazda verilir; kart tipi, tarife ve bakiye bilgisi cihaza önceden senkronlanmış olduğu için internet kesildiğinde hat durmaz, geçişler kabul edilmeye devam eder ve bağlantı geri geldiğinde merkeze aktarılır. Kırsal hatlarda bu özellik konforlu bir ek değil, projenin ön koşuludur.
Sistemin genel yapısı
- Araç katmanı: Her araca, kurulum sırasında şoför alanı ve yolcu geçişi ölçülerek konumlandırılan bir Sole validatör monte edildi. Cihaz aracın kendi elektriğinden besleniyor; kablolama şoförün hareket alanına girmeyecek şekilde gizlendi. Ücret cihazda hesaplanmıyor, kart tipine tanımlı tarifeden okunuyor.
- Yükleme katmanı: Bakiye yüklemesi belediyenin belirlediği noktadan yapılıyor, her işlem fişle belgeleniyor ve araç içinde para el değiştirmiyor.
- Merkez katmanı: Kart tipleri, tarifeler ve indirim hakları merkezden tanımlanıyor; cihazlar bu tanımları düzenli olarak senkronluyor.
Her işlemin izlenebilir olması
Bağlantı kesintisi olsa bile hiçbir geçiş kaybolmuyor: cihaz işlemi kendi belleğine yazıyor ve bağlantı geldiğinde merkeze aktarıyor. Böylece kayıt bütünlüğü şebeke kalitesine bağlı olmaktan çıkıyor. Belediye her binişi kart, araç, saat ve tarife bilgisiyle görebiliyor; hangi seferin gerçekten yolcu taşıdığı ölçülebildiği için sefer saatleri veriye göre düzenlenebiliyor. Kayıp kartın bakiyesi dondurulup yeni karta aktarılabiliyor.
Sağlanan fayda
- Şebeke kesintisi hattı durdurmuyor. Geçişler araçta kabul ediliyor, bağlantı gelince merkeze aktarılıyor; kayıt kaybı yaşanmıyor.
- Boş giden seferler tespit edilebiliyor. Küçük filoda en değerli kazanç bu: sefer saatleri gerçek talebe göre düzenlendi.
- Gelir kayıt altında. Hattın günlük ve aylık geliri elle sayım gerektirmeden raporlanıyor.
- Şoför sadece aracı kullanıyor. Para alma ve para üstü verme yükü ortadan kalktı.
- Montaj aracın kullanımını kısıtlamıyor. Cihaz konumu her araç için ayrı ölçülerek belirlendi.
Kartın ulaşımın ötesine taşınabilmesi
Kurşunlu Belediyesi'nin kartı vatandaşa tanımlı bir belediye kartıdır. Aynı kart ileride spor tesisi girişinde, kültür merkezinde, halk yemekhanesinde veya kütüphanede kullanılabilir; her hizmet sistemde ayrı tanımlanır ve ayrı raporlanır. Kırsal bir ilçede bu, vatandaşın tek bir kartla belediyenin tüm hizmetlerine erişmesi anlamına gelir.