Projenin ihtiyacı
Çorum'un Kargı ilçesinde toplu taşıma, otobüs ve minibüsün birlikte kullanıldığı karma bir yapıda yürüyor. Bu karma yapı, nakit sistemde çözülemeyen bir tutarsızlık üretiyordu:
Aynı yolculuk, bindiği araca göre farklı ücretlendirilebiliyordu. Otobüs ve minibüs ayrı ayrı nakit topladığında, tarifenin sahada tek biçimli uygulandığını doğrulamak mümkün değildi. Vatandaş açısından bu, hizmetin öngörülemez olması demekti.
Filonun tamamına ait tek bir gelir tablosu yoktu. Her araç kendi hasılatını ayrı topladığı için, ilçenin toplu taşıma gelirini bütün olarak görecek bir kayıt oluşmuyordu.
Kart tipine göre tarife uygulamak imkânsızdı. Öğrenci veya indirimli tarifenin araç içinde doğrulanması pratikte şoförün inisiyatifine kalıyordu.
Neden akbil sistemi tercih edildi?
Kargı'nın önceliği tarife birliğiydi. Kartlı sistemde ücret aracın türüne veya şoförün kararına göre değil, kartın tipine tanımlı tarifeye göre belirlenir. Bu, otobüs ve minibüsün birlikte çalıştığı karma bir filoda tek başına yeterli bir gerekçeydi: aynı kart, hangi araca binilirse binilsin aynı kuralla işlem görüyor. Böylece vatandaş için hizmet öngörülebilir, belediye için ise ölçülebilir hale geldi.
Sistemin genel yapısı
- Araç katmanı: Otobüs ve minibüslerin tamamına Sole validatör monte edildi. Araç türü fark etmeksizin cihazlar aynı tarife tablosuyla çalışıyor; ücret cihazda hesaplanmıyor, kart tipine tanımlı değerden okunuyor.
- Yükleme katmanı: Bakiye yükleme belediyenin belirlediği tek noktadan yapılıyor ve her işlem fişle belgeleniyor.
- Merkez katmanı: Tarifeler ve kart tipleri merkezden tanımlanıyor; bir tarife değişikliği tüm filoya aynı anda yansıyor. Araç bağlantısız kalsa bile geçişi kabul edip bağlantı gelince aktarıyor.
Her işlemin izlenebilir olması
Her biniş; kart, araç, saat ve tarife bilgisiyle birlikte kayda geçiyor. Karma filoda bunun ek bir değeri var: belediye artık yolcunun otobüsü mü minibüsü mü tercih ettiğini, hangi araç türünün hangi saatte daha yoğun olduğunu görebiliyor. Bu veri, hangi hattın hangi araçla işletilmesinin daha verimli olduğuna karar vermek için kullanılıyor. Kayıp kartın bakiyesi dondurulup yeni karta aktarılabiliyor.
Sağlanan fayda
- Tarife tüm filoda tek biçimli uygulanıyor. Ücret araca veya şoföre göre değişmiyor.
- İlçenin toplu taşıma geliri tek tabloda görülüyor. Otobüs ve minibüs hasılatı ayrı ayrı değil, bütün olarak raporlanıyor.
- Araç türü bazında talep ölçülebiliyor. Hangi hattın hangi araçla işletileceğine veriyle karar veriliyor.
- Şoförün üzerindeki yük azaldı. Para alma, para üstü verme ve indirim kararı verme işlemleri araçtan çıktı.
- Tarife güncellemesi tek noktadan. Değişiklik merkezden yapılıyor, araçlara tek tek gidilmiyor.
Kartın ulaşımın ötesine taşınabilmesi
Kargı Belediyesi'nin kartı vatandaşa tanımlı bir belediye kartıdır; ulaşım yalnızca ilk hizmettir. Aynı kart ileride spor tesisi girişinde, kültür merkezinde, halk yemekhanesinde veya kütüphanede kullanılabilir. Her hizmet sistemde ayrı tanımlanıp ayrı raporlandığı için, belediyenin vatandaşa sunduğu tüm hizmetler tek bir kimlik üzerinden yönetilir.