Projenin ihtiyacı
Çad'daki proje, Sole akbil altyapısının Türkiye dışında ve ulaşım dışı bir alanda uygulandığı örnektir. Talep, üniversite öğrencilerine sunulan hizmetlerin (yemekhane, yurt ve diğer öğrenci hizmetleri) erişim ve kullanım kaydının tek bir kart üzerinden yönetilmesiydi. Üç temel zorluk vardı:
Hak sahipliğinin doğrulanması. Öğrenci hizmetlerinden kimin, hangi kapsamda yararlanabileceğinin kapıda hızlı ve tartışmasız doğrulanması gerekiyordu. Kâğıt belge ile yapılan kontrol hem yavaş hem de suistimale açıktı.
Kullanımın ölçülememesi. Hangi hizmetin ne kadar kullanıldığı bilinmediği için, kaynak planlaması tahmine dayanıyordu.
Dil. Sistemin hem yönetici arayüzünün hem de kartların yerel kullanıma uygun olması, yani Fransızca (ve kart üzerinde Arapça ile birlikte) çalışması gerekiyordu.
Neden Sole altyapısı tercih edildi?
Sole akbil sistemi başından beri veri-güdümlü kurgulanmıştır: cihaz, karta hangi hakkın tanımlı olduğunu bilmez, yalnızca merkezden gelen tanıma göre davranır. Bu mimari sayesinde "otobüs geçişi" ile "yemekhane erişimi" arasında yapısal bir fark yoktur — ikisi de sistemde tanımlı birer hizmettir. Çad projesi bunun somut kanıtı oldu: ulaşım için geliştirilen altyapı, kod tarafında yeniden yazılmadan bir üniversite hizmet kartı sistemine uyarlandı.
Sistemin genel yapısı
- Terminal katmanı: Hizmet noktalarına kart okuma terminalleri kuruldu. Kart okutulduğunda hak kontrolü terminalde yapılıyor; bağlantı yoksa işlem yerel olarak kabul edilip bağlantı gelince merkeze aktarılıyor.
- Kart katmanı: Öğrencilere, üzerinde ad-soyad, doğum yeri/tarihi, kart numarası ve üniversite bilgisi için alan bulunan çok hizmetli erişim kartı basıldı. Kart üzerindeki metinler Fransızca ve Arapça olarak birlikte yer alıyor.
- Merkez katmanı: Hizmet tanımları, hak grupları ve raporlama merkezi yazılımdan yönetiliyor. Yönetim arayüzü Fransızca çalışıyor.
Her işlemin izlenebilir olması
Her kart okutma işlemi; kart, terminal, saat ve hizmet bilgisiyle kayda geçiyor. Bu sayede hangi hizmetin hangi saatlerde ne yoğunlukta kullanıldığı ölçülebiliyor ve kaynak planlaması tahmine değil veriye dayanıyor. Kayıp kart merkezden bloke edilip yenisi tanımlanabiliyor; blokeli kartla yapılan deneme de kayda geçiyor.
Sağlanan fayda
- Hak sahipliği kapıda saniyeler içinde doğrulanıyor. Kâğıt belge kontrolü ve buna bağlı kuyruk ortadan kalktı.
- Hizmet kullanımı ölçülebilir hale geldi. Hangi hizmetin ne kadar talep gördüğü raporlanıyor, kaynak buna göre planlanıyor.
- Çok dilli çalışma doğrulandı. Yönetim yazılımı Fransızca, kartlar Fransızca-Arapça olarak sahada kullanıldı.
- Bağlantısız çalışma yurt dışında da sınandı. Terminaller şebeke kesintisinde işlem kabul etmeye devam etti.
- Altyapının ulaşım dışına taşınabilirliği kanıtlandı. Aynı sistem, kod değişikliği gerektirmeden farklı bir hizmet alanında çalıştı.
Kartın hizmetler arasında genişleyebilmesi
Çad projesi, kent kart mantığının ulaşımdan bağımsız olarak da geçerli olduğunu gösterdi. Sistemde her hizmet ayrı tanımlandığı için, aynı kart ileride yeni hizmet noktalarına (kütüphane, spor tesisi, ulaşım) ek bir altyapı kurulmadan genişletilebilir. Kartı taşıyan kişi tek bir kimlikle tüm hizmetlere erişir, kurum ise hepsini tek bir raporda görür.
Kart tasarımları
CNOU (Centre National des Œuvres Universitaires) için basılan çok hizmetli üniversite erişim kartları. Kart üzerindeki alanlar Fransızca ve Arapça olarak birlikte basıldı; renk farkı öğrencinin bağlı olduğu üniversite/hizmet grubunu ayırt etmek için kullanılıyor.
